Zorunlu/Otomatik Katılımlı Bireysel Emeklilik Sistemi
2016 yılının Ağustos ayında kanunlaşıp, 1 Ocak 2017 itibariyle yürürlüğe giren Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile birlikte kamuoyunda “zorunlu bireysel emeklilik” olarak bilinen sistem başlatıldı. 45 yaşın altındaki çalışanların büyük bir bölümünü ilgilendiren bu sisteme dair bilgiler, aylık kazanca göre yapılacak kesinti ve devlet tarafından buna eklenecek katkı hesaplayıcı yazıda yer alıyor.
Zorunlu/Otomatik Katılımlı Bireysel Emeklilik Sistemi
Zorunlu/Otomatik Katılımlı Bireysel Emeklilik Sistemi, mevzuatta belirtilen çalışanların işverenlerinin belirleyeceği bir emeklilik planı düzenleyen şirket bünyesinde bireysel emeklilik sistemine dahil edilmesidir. Bu sistemde çalışanın kazancının bir bölümü bireysel emeklilik hesabına eklenmek üzere kesilir, bu kesinti çeşitli yatırım araçlarında değerlendirilir ve sistemden çıkıldığında çalışana ödenir. Sistemden emekli olunarak ayrılabilineceği gibi daha önceki bir aşamada da ayrılmak mümkün.
Sistemin Kapsamında Yer Alanlar
4A ve 4C kapsamında çalışmakta olanlardan1 45 yaşını doldurmamış olanlar sisteme otomatik olarak dahil ediliyor. Çalışanın bu aşamada dahil olup olmamayı seçme imkanı yok.
Çalışanın Ücretinden Yapılacak Kesinti
Bireysel emeklilik sistemine zorunlu olarak katılanların maaşından kesinti işveren tarafından yapılıyor. Kesinti prime esas kazancın2 %3’üne tekabül ediyor. Ancak çalışan dilerse işvereninden daha fazla kesinti yapılmasını talep edebiliyor. İşveren bu kesintiyi yapmazsa ya da kesintiyi yapıp ilgili miktarı bireysel emeklilik sözleşmesi yapılan şirkete zamanında aktarmazsa bundan sorumlu tutuluyor, çalışanın bu bakımdan bir kaybı oluşmuyor.
Sistemden Çıkma
Bireysel emeklilik sistemine zorunlu olarak dahil edilen bir çalışan bu durumun kendisine bildirilmesini takip eden 2 ay içinde cayma hakkını kullanarak sistemden çıkabilir. Bu halde herhangi bir eksilme olmaksızın sisteme dahil edilen parasını 10 gün içinde geri alabilir. Cayma hakkının kullanılabildiği bu 2 aylık süre geçtikten sonra kapsamında bulunulan bireysel emeklilik sözleşmesi hükümlerine göre çeşitli eksilmeler olması ihtimal dahilindedir. Dolayısıyla baştan itibaren bu sistemde yer almak istemeyen kişilerin zamanında sistemden ayrılması önemli.
İş Yeri Değişikliği
Çalışan iş yerini değiştirdiği takdirde eski iş yerindeki sözleşmesinin kapsamında yer alan meblağ yeni iş yerinde yürürlükte olan bireysel emeklilik sözleşmesine aktarılıyor. Ancak yeni iş yerinde böyle bir sözleşme yoksa sistemden çıkılmış oluyor.
Devlet Katkısı
Bireysel emeklilik sistemine ödenen paranın %25’i devlet tarafından katkı payı olarak ödeniyor. Ancak devlet katkısını kazanmak için en az 3 yıl boyunca sistemde kalmak gerekiyor. Sistem içinde emekliliğe hak kazanılmadığı ya da vefat nedeniyle sözleşme sonlanmadığı hallerde ise devlet katkısının yalnızca belli bir bölümüne hak kazanılıyor.
Sistemdeki Güncel Durumu Kontrol Etme
Bireysel emeklilik sistemine dahil edilen çalışanlar sözleşme yaptıkları bireysel emeklilik şirketi aracılığıyla yahut e-Devlet uygulaması üzerinden mevcut durumlarını kontrol edebilir.
e-Devlet üzerinden bilgilerinizi kontrol etmek için burayı tıklayınız.
- Özetle serbest meslek icra edenler hariç; özel sektör çalışanları ile kamu görevlileri bu kapsamda değerlendiriliyor. Detaylı bilgi için bkz. Sosyal Sigortalar ve GSS Kanunu m4 ↵
- Prime Esas Kazanç: Brüt ücret alacağı ile prim vb. brüt ödemelerin toplanması suretiyle hesaplanmaktadır. Kanunda bu kazanç için alt ve üst sınırlar öngörülmüştür. 1 Ocak 2017 itibariyle alt sınır brüt asgari ücret, üst sınır ise brüt asgari ücretin 7,5 katıdır. Ayrıca bkz. Prime Esas Kazanca Dahil Edilecek/Edilmeyecek Kazançlar ↵